Tempietto in het landschap

Tempietto is gelegen op de binnenplaats van het klooster bij de San Pietro in Montorio. Tempietto is te bereiken via een deur in het klooster of via een poort. Van buiten het klooster is het gebouw nauwelijks te zien op de binnenplaats.


Het was eigenlijk de bedoeling dat het Tempietto op een cirkelvormige binnenplaats met vier kleine kapellen kwam te staan, omringd door een extra cirkelvormige rij zuilen. Deze keuze is gemaakt om het tempeltje samen met zijn omgeving een geheel te laten vormen. Er was echter niet genoeg ruimte om dit idee uit te werken. Een andere rede waardoor dit plan niet is gerealiseerd, is dat Bramante (de bouwer van het tempeltje) er geen tijd meer voor had, omdat hij andere grote opdrachten had binnengesleept.


Nu is het Tempietto op een binnenplaats geïsoleerd, deze binnenplaats is te klein voor het gebouw en past totaal niet bij het Tempietto door de totaal verschillende elementen in de omringende gebouwen ten opzichte van de tempel.

Verhoudingen gevel Tempietto

Proportiesystemen van Palladio

Palladio’s definitie van schoonheid haalt hij bij Leon Battista Alberti (1404 – 1472) uit zijn traktaat; De Re Aedificatoria. Waar schoonheid 'als correspondentie van het geheel tot alle onderdelen, van de onderdelen tot elkaar en van de onderdelen tot het geheel’ wordt gedefinieerd. Een gebouw is een onafhankelijk, wel gedefinieerd lichaam. Palladio werkt in zijn traktaat een proportiesysteem uit gebaseerd op Alberti. Hij definieert zeven sets met harmonieuze proporties die meteen toepasbaar zijn bij het ontwerpen van kamers. Voor de hoogte van die kamers legt hij drie proportiesystemen uit die hun oorsprong vinden bij Pythagoras, namelijk het rekenkundig gemiddelde, meetkundig gemiddelde en het harmonisch gemiddelde.

De zeven harmonieuze proporties zijn de volgende:

1. Rond

2. Vierkant

3. Twee vierkanten ofwel 1:2

4. Een vierkant en een derde, dat wil zeggen 3:4

5. Een vierkant en twee derde, dat wil zeggen 3:5

6. Een vierkant en een half, dat wil zeggen 2:3

7. De diagonaal van het vierkant als de lengte van het vertrek, 1:√2

Doorsnede Rotonda

Massamaquette

De villa en muziek

''If it sounds good, It'll look and feel good'' : Palladio

In de renaissance was muziek een belangrijk deel uit de exacte wetenschappen. Muziek was naast meetkunde, rekenen en andere exacte wetenschappen onderdeel van de vaste vakken op school.


Palladia was als architect voortdurend bezig met muziek, maar waarom?Het ritme en de melodielijn in muziek maken een waterval aan muzikale noten tot een sterke en goede symfonie. 

Ritme en verhoudingen uit de muziek doen dat zelfde in de architectuur. De effecten uit de muziek zorgen ervoor dat de verschillende elementen in een gebouw tot elkaar in verhouding staan, in de juiste ritmes gebruikt worden. Als het ware maak je op zo'n manier een perfect gecomponeerde symfonie van een gebouw.Gevoel is een belangrijk element.De verhoudingen die ervoor zorgen dat een gebouw goed aanvoelt. De belangrijkstee begrippen waren in de Renaissance: de muziek, de waarheid, de eeuwigheid en de kosmos. 
De goddelijke proporties tot uitdrukking brengen. De mens en kosmos staat in verhouding met elkaar ligt aan grondslag van alles, zeker in de architectuur.


Zowel in de muziek als in de architectuur zocht men naar de verhoudingen, de harmonieën. Je kon in de muziek zoeken naar dezelfde of verschillende nootlengtes maar ook hoogtes.

Bij de muziek worden tegelijk meerdere melodieën gezongen tegelijkertijd. Doordat dit in het zelfde ritme gebeurd, harmonieus naast elkaar klinkt het goed, ook al is het misschien niet meer te verstaan.

Kortom, de muziek leert ons om van een stapel stenen een harmonieus gecomponeerde symfonie van vormen, formaten en volumes te maken.

Als een punt beweegt, ontstaat er een lijn,Als een lijn beweegt, ontstaat er een vlak,Als een vlak beweegt, onstaat er iets ruimtelijks.

(Vrije interpretatie uit een citaat van El Lissitsky)

Maquette

Villa Rotonda - Plaatsing in het landschap

Due to its centralized shape it is usually suggested in descriptions of the villa that it is situated on top of the hill as an isolated object. The villa does indeed stand out in the landscape because of its location on a plateau and also because it is rotated forty-five degrees to the north, independently of the local topography, in order that all facades of the house should receive some sunshine each day. Closer examination, however, reveals that despite its apparent autonomy the villa has been placed in the landscape with the utmost care.

Uit deze tekst blijkt hoezeer de architectuur van Palladio aan het begin van een nieuw tijdperk stond. Palladio probeerde tussen deze twee werelden te staan en beide te dienen. Het is duidelijk te zien dat hij de indruk wilde wekken dat villa en landschap gescheiden staan, dat er een duidelijke scheidingslijn is tussen natuur en cultuur. Als men deze relatie tussen mens en natuur nader bekijkt, blijkt dat er wel degelijk rekening is gehouden met de plaatsing van de villa in het landschap. Zo zijn de vier zichtlijnen over het landschap zeer belangrijk voor het ontwerp van de villa. Verder “speelt” de villa met het landschap als men eromheen loopt. Het laat steeds meer van het landschap zien en als men richting de villa loopt, komt deze steeds meer in zicht. Deze villa is een extreem geval van de mogelijkheden om het landschap te confronteren met een geheel gecontroleerde en formele architecuur.

Bronvermelding:

Van der Ree P., Smienk G., Italian villas and gardens, Amsterdam: Toth, 1993, 298p.

Landschapanalyse

De enscenering van de Venetovilla - W van Winden

"De renaissancetuin ontwikkeld zich al een door muren omgrensd territorium van het ethische genot".
"Comodita is niet denkbaar zonder Utilita".
"Apotheose van de rijkdom"
" De natuur is een illusie, al zij het op zijn eigen wijze".
" Het landschap is een belangrijk onderdeel van de compositie".
" Door openingen naar het landschap of omkaderingen ervan wordt het landschap onderdeel van het decorum".
" De tuin is generator van genot, een model van het universum , een eeuwige lente, experiment in onsterfelijkheid''.
"Mathematische, architectonische en sociale relaties worden tot eenheid verweven in de ware architectuur".
"Het verdient aanbeveling om ook de wegen voor een villa zoveel mogelijk volgens de principes van de militaire wegenbouw aan te leggen".
" De weg is een ingrediënt van de enscenering, een loep op het landschap".
" De stad is een groot huis en het huis een kleine stad".
“ De architectuur van Palladio, laat niet toe dat de opdrachtgever zijn persoonlijkheid daarin manifesteert”.
“ De muurschilderingen brengen de domeinen van de landheer in kaart”.

In de renaissance is de natuur belangrijk, de villa's worden zo gepositioneerd dat het lijkt alsof het landschap aan de villa is aangepast.
De tuinen en de villa worden geïntergreerd in het landschap. De tuinen zijn het mooiste aan het villaleven. Met de vergezichten in de villa worden de eigenaren naar het platteland getrokken. Palladio vond het belangrijk dat de eigenaren van de villa's het zelfde genot hadden als in de stadse paleizen.
De wegen moesten zo gesitueerd zijn dat er geen rovers langs konden schuilen, een hinderlaag moest je van ver zien aankomen.
Dit gegeven zie je veel terug is de lange lanen naar de villa's met een enkele rij bomen er om heen.
Veiligheid en het aangename verkrijgen ware de belangrijkste standpunten.
In het ontwerp van de villa's mocht niks persoonlijks terug komen, het ontwerp werd alleen gebaseerd op de perfectie en het goddelijke van de natuur.
De binnenkant werd op  eigen initiatief van de eigenaren geschilderd, vaak werd er gepronkt met grote schilderingen van de familie bezitten.